Eng mashhur ikki variant – sementli va angidritli Beton qoplamasi. Sementli Beton qoplamasi universal va namlikka chidamli, angidritli esa mukammal tekis sirt hosil qiladi va tez quriydi. Tanlov xona turi va yuklarga bog‘liq bo‘lib, pol uzoq va qulay ishlashi uchun muhimdir.
Pol uchun Beton qoplamalari sementli va angidritli (kalsiy sulfat asosida) bo‘ladi. Ikkala material ham mustahkam va ishonchli, ammo ularning xususiyatlari va qo‘llanilish sohalari turlicha.
Angidritli Beton qoplamasi tez quriydi, deyarli siqilmaydi va mukammal tekis sirt hosil qiladi. Ammo u doimiy namlik bo‘lgan xonalar uchun mos emas, chunki suv bilan aloqa uning mustahkamligini pasaytiradi.
Sementli Beton qoplamasi asta-sekin quriydi, lekin nam va yomon shamollatiladigan xonalar uchun xavfsizdir. U universal bo‘lib, deyarli barcha pol turlari uchun mos keladi, jumladan oshxona, hammom va podval xonalari.
Materialni tanlashda asosiy omil – xonaning ekspluatatsiyasi. Doimiy namlik bo‘lgan zonalar uchun sement ishonchli yechim bo‘lsa, angidrit quruq xonalar va tez montaj hamda tekis sirt zarur bo‘lgan joylarda samarali ishlaydi.
Beton qoplamasini yotqizgandan keyin quritish va parvarishlash
Beton qoplamasi yotqizilgandan so‘ng uning qurish va parvarishlash vaqtini hamda usullarini hisobga olish zarur. Sementli Beton qoplamasi ishlov berish jarayonida kamroq suvga ega bo‘lsa-da, qurish tezligiga alohida e’tibor berish kerak. Juda tez qurish yoriqlar va deformatsiyalarga olib kelishi mumkin. Shuningdek, boshlang‘ich bosqichlarda sementli Beton qoplamasining tez qurishi “o‘tgazib yuborish” (overcuring) deb ataladigan holatga sabab bo‘lishi mumkin, bunda sement donachalari faqat yuzasida gidratatsiyalanadi yoki umuman bog‘lanmaydi va material to‘liq qotmay qoladi.
Angidritli Beton qoplamasi, suv miqdori ko‘proq bo‘lishiga qaramay, ancha tez qurishi mumkin, hatto majburiy tarzda. Masalan, Isiq pol ishlatilsa, uning qurish jarayonini tezlashtirish uchun yetti kundan so‘ng yoqish mumkin. Sementli Beton qoplamasi uchun bu muddat 28 kunni tashkil qiladi. Shu bilan birga, agar Isiq pol ishlatilmasa, angidritli Beton qoplamasining qurishi juda uzoq vaqt olishi mumkin — qish oylarida hatto olti oygacha.
Sementli va angidritli Beton qoplamalari orasidagi asosiy farq deformatsion zonalar o‘lchamidadir (bu – deformatsion bo‘g‘lamlar orqali butundan ajratilgan kichik qismlar).
Sementli Beton qoplamasi holatida Isiq pol mavjud bo‘lsa, har 3 × 3 metrda deformatsion bo‘g‘lamlar bajarilishi kerak; agar Isiq pol bo‘lmasa, har 6 × 6 metrda bo‘lishi kerak.
Angidritli Beton qoplamasi butunlay deformatsiyalanadi. Akustik ko‘priklarni uzish uchun bir xona butun hisoblanadi va deformatsion bo‘g‘lam eshik ochilish joyida qilinadi. Bu xonalar orasida tovush uzatilishini minimallashtiradi va akustik qulaylikni oshiradi. Agar deformatsion bo‘g‘lam to‘g‘ri bajarilgan bo‘lsa, tovush uzatilishi minimal bo‘ladi va ovoz izolyatsiyasi samaraliroq bo‘ladi.
Shu bilan birga, angidritli Beton qoplamasi 200 m² gacha maydonlarni bardosh bera oladi, shuning uchun amaliyotda xonalar orasida deformatsion bo‘g‘lamlarni qilish ko‘pincha e’tibordan chetda qoladi. Shu bilan birga, eshik oldida Beton qoplamasini uzish (deformatsion bo‘g‘lam hosil qilish) bir xonadan ikkinchisiga tovush tarqalishini sezilarli darajada kamaytiradi.
Sementli va angidritli Beton qoplamalari orasidagi ikkinchi farq – mustahkamlashda.
Sementli Beton qoplamasi uchun ko‘pincha armatura to‘ridan (riflli po‘lat tayoqchalardan payvandlangan po‘lat to‘r) foydalaniladi. Bu yupqa qatlamlarda siqilish ta’sirini kamaytirishga va yoriqlar paydo bo‘lish xavfini kamaytirishga yordam beradi. Aksincha, angidrit odatda mustahkamlashni talab qilmaydi. Agar mustahkamlash zarur bo‘lsa, zanglamaydigan po‘latdan yasalgan to‘r ishlatilishi kerak, shunda korroziya yuz bermaydi.
Angidrit asosidagi aralashmalar holatida angidritning alyuminiy bilan kontakt qilmasligiga e’tibor berish zarur. Masalan, Isiq pollarda ba’zan aks ettiruvchi alyuminiy folga ishlatiladi. U zavodda polietilen qoplama bilan qoplangan bo‘lishi yoki alyuminiy va angidrit orasiga qo‘shimcha ajratuvchi qatlam yotqizilishi kerak. Aks holda, alyuminiy va angidritdagi sulfatlar orasida kimyoviy reaksiya yuz beradi, aks ettiruvchi folga “eriydi” va sirtida pufaklar hamda teshiklar paydo bo‘ladi.
